Ik ben een economist, een wetenschapsmens, een analist, een controlefreak, iemand die continu op zoek gaat naar onderliggende logica om alles-en-iedereen om me heen beter te begrijpen. Maar evenzeer ben ik christelijk en gelovig, op mijn manier. Omdat er altijd wel zaken zijn die het logische verstand overstijgen en omdat mijn geloof voor de nodige rust zorgt, want de continue nood aan logische denkoefeningen maakt van mij soms te zeer een rusteloze ziel.

Er is de afgelopen weken veel gezegd en geschreven over de benoeming van André-Mutien Léonard, onze nieuwe Belgische aartsbisschop. Ook ik stel mij, vanuit mijn christelijke gevoelswereld, de nodige vragen bij ‘s mans benoeming en de impact dat die zal hebben. Nu, het zou al te makkelijk zijn hier allerlei reeds veel uitgesproken meningen te gaan herkauwen; dat de publieke opinie omtrent Léonard’s benoeming nogal negatief is, zou zelfs eufemistisch genoemd kunnen worden.

Bij deze dus: een focus op drie (mogelijk) positieve gevolgen van Léonards benoeming…

1. Vanuit PR-standpunt kan de keuze van het Vaticaan voor monseigneur Léonard alleen maar succesvol genoemd worden: nog nooit werd er zoveel over de Kerk en het geloof gesproken als de afgelopen weken, ik maakte het nooit eerder mee dat zoveel aandacht van traditionele en nieuwe media naar de Kerk uitging. Waarmee alleen maar bewezen is: men is het er misschien niet mee eens, maar de Kerk bestaat nog steeds, is nog steeds bijzonder levend en wat er in gebeurt of gedaan wordt, raakt blijkbaar nog heel veel opiniemakers, gelovigen en niet-gelovigen. In die optiek heeft het Vaticaan willens nillens terug een katholiek bewustzijn gecreëerd in ons land.
2. Léonard is een man met een uitgesproken mening die ook zelden of nooit een blad voor de mond neemt. Met sommige van zijn uitspraken ben ik het eens, met andere alles behalve, al blijken het vooral die laatste te zijn die steeds opnieuw opgerakeld worden in de pers, op internet, op Facebook-groepen van pakweg een weinig betekenende, opportunistische priester uit het Roeselaarse. Dit lijkt een groot contrast te zijn met kardinaal Danneels, een man die geen enkele opinie leek te hebben, die altijd knikte en een grote verzoener probeerde te zijn. Meer nog: het nietszeggende compromismodel in België heeft inmiddels zo een grote omvang aangenomen (politiek, economisch, binnen bedrijven, …), dat ik soms het gevoel krijg dat we allemaal grijze muizen geworden zijn, met kleurloze meningen, dat niets nog bespreekbaar of bediscussieerbaar geworden is, dat heikele thema’s enkel nog gemaakt zijn om uit de weg te gaan en toch zeker geen uitgesproken opinie over te hebben. En als dat laatste wel het geval is: zwijg toch gewoon, hou je mening voor jezelf.
   Ik hoop op één of andere manier dat Léonard er, door op zijn vaak ondiplomatische manier een knuppel in het hoenderhok te gooien, in slaagt om terug dialogen te creëren. Daarom niet per se dialogen binnen of met de kerk, maar gewoon dialogen binnen de samenleving. Of dit nu over moraal verval, anticonceptie, de politieke structuur van ons land, vreemdeling of wat dan ook gaat, mij is het om het even. Maar Léonard lijkt mij aan heel wat voorwaarden te voldoen om een fantastische conversation starter te worden, om iedereen weer eens te bewegen tot nadenken, om iedereen de moed te geven zijn/haar gedacht te geven over welk heikel thema ook. En als iedereen het bijzonder oneens blijkt te zijn met deze afgezant van het Vaticaan in onderwerp X of Y, dan heeft Léonard nog steeds de verdienste mensen bewogen te hebben tot die mening, mekaar terzake aan te vullen en net door hun “grote onenigheid” meer samen te brengen.
   Bovendien: er mag dan al een scheiding tussen Kerk en Staat zijn, in praktijk kan die er nooit helemaal zijn. Vanuit de Christelijke Kerk zou Léonard wel eens een fantastische oppositieleider kunnen zijn, die nu en dan staatsgerelateerde thema’s aansnijdt. Als er al eens een veelbesproken opinie van hem verschijnt, kunnen de politieke partijen er op twee manieren mee omgaan: hun eigen opinie ventileren rond hetzelfde onderwerp, of het onderwerp in kwestie doodzwijgen. Dat laatste is het domste wat ze ooit zouden kunnen doen, zonder tegenargumenten wordt elke opiniemaker op die manier een overduidelijke winnaar en de partijen in kwestie zouden op die manier alleen maar aantonen niet open te staan voor dialoog.
   Waarmee ik dus alleen maar wil zeggen: Léonard kan er voor zorgen dat er weer opener en gefundeerder nagedacht en gepraat wordt over heel wat interessante onderwerpen.
3. In België is er, bij mijn weten, nooit echt een breuk binnen de Kerk geweest, waarbij de Kerk uiteenvalt in twee (logischere) delen: een conservatieve Kerk (de “echte” katholieken) en een progressieve Kerk (zoals de protestanten of Lutheranen). Integendeel, onder monseigneur Danneels is de Kerk voornamelijk geëvolueerd tot een kleurloze Kerk in ons land. Echte conservatieven zijn afgeknapt, omdat alles een beetje te vrijblijvend werd; ook progressievelingen wilden de kerk niet meer binnen, omdat er toch nog heel wat  regelneverij en “ge zult niet…!”-bevelen aan te pas kwam(en). De kerken zijn mijns inziens niet leeggelopen omdat de Kerk te veel in het verleden was blijven plakken (zoals heel wat progressieven beweren), maar wel omdat ze net géén eigenheid meer had, ook echte conservatieven voelden zich er niet langer thuis.
   Ik vermoed dat onder impuls van Léonard deze kerken weer heel wat conservatiever gaan worden. Meer nog: ik vermoed (en hoop) dat deze ingesteldheid net wél voor een breuk zal zorgen binnen de christelijke geloofsgemeenschap, zodat er naast die oerkatholieke Kerk ook een progressievere gemeenschap kan ontstaan. Waar er gepraat en gezongen kan worden, waar er over geloof en ongeloof gepraat kan worden op een open manier, waar men erkent dat God, Jehova, de oerknal, Allah en Boeddha wel eens één en dezelfde zouden kunnen zijn. Waar het gewoon gezellig is, zonder grote kerkelijke machtsstructuren die bepalen wat er wel en niet gedacht mag worden, maar vanuit een eerlijk een puur geloofsgevoel.

Het is uiteraard hypothesewerk, maar als Léonard er in zou slagen om lang genoeg aan te blijven (en aangezien hij een vriendje van Ratzinger is, zal hij ongetwijfeld ook willen blijven kerkleiden tot hij er bij doodvalt), zou dit volgens mij sowieso wel eens positieve gevolgen kunnen hebben ook. Laat ons ons dus niet doodstaren op de mogelijk enge, directe consequenties, want die spelen we met een dosis positivisme zonder enig probleem naar huis.

Share on Facebook